• هنر ما معماری آینده مطلوب شماست
  • آینده هم اکنون است
  • هر چه آينده پيش بيني ناپذير تر ، آينده پژوهي ضروري تر
  • ما مخالفان سر سخت پیش بینی آینده هستیم/ما سازنده گان آینده هستیم
1
رهنگاشت فناوری (TRM) چیست؟ (Technology Road Map)

نقشه راه تکنولوژی یک سند است که در فرایند مسیر فناوری تولید شده است و نشان دهنده ی یک تکنیک قوی برای حمایت از مدیریت فناوری و برنامه ریزی، به خصوص برای بررسی و برقراری ارتباط در پیوند های پویا بین منابع فناوری،اهداف سازمانی و محیط در حال تغییر می باشد.

رهنگاشت فناوری یک ابزار استراتژیک است که می تواند به وسیله سازمان های مختلف برای یکپارچه کردن علم و تکنولوژی با طرح ریزی تولید و کسب و کار ها به منظور رسیدن به یک مجموعه مطلوب از اهداف استفاده شود.فرایند نقشه راه برای شناسایی،ارزیابی و انتخاب گزینه های استراتژیک برای رسیدن به هدف مورد نظر است.

در کوتاه مدت، رهنگاشت فناوری یک روش منطقی برای توافق به منظور انتخاب فناوری می باشد که در دستیابی به اهداف سازمان کمک خواهد کرد. هم چنین چارچوبی برای تنظیم برنامه و توسعه فناوری است. طبق تعریف مک میلان McMillan (2003) نقشه راه به عنوان یک ابزار مفید برای مدیریت دانش و ارتباطات می باشد. نقشه راه برای اولین بار در اواخر دهه 70 و اوایل دهه 80 میلادی مطرح شد. شرکت موتورولادر زمینه فناوری اطلاعات و کورینگ در زمینه تامین قطعات خودرو سازی نخستین بار این روش را به طور عملی استفاده کردند. تمرکز بلند مدت این دو،روی فناوری بود موتورولا از نقشه راه برای توسعه محصولات و پشتیبانی از تکنولوژی هایش استفاده می کرد. با توجه به تعاریف گوناگون از نقشه راه، می توانیم به طور کلی آن را اینگونه تعریف نماییم:

نقشه راه ،یک شیوه برنامه ریزی فرایندی به شکل گام به گام و لایه به لایه در بستر زمان و معطوف به آینده می باشد.
یک نقشه راه کارا باید به 3 سوال زیر پاسخ دهد :

1.ما می خواهیم کجا برویم؟یا اهدافی که نقشه راه در رسیدن به آن کمک خواهد کرد چه می باشد؟
2.هم اکنون کجا هستیم؟در چه سطحی از توسعه تکنولوژی هستیم؟
3.چطور میتوانیم به مقصد برسیم؟چه تکنولوژی های R&D مورد نیاز است؟وچه سیاست هایی برای اجرا نیاز داریم؟

نیمو(Nimmo) تاثیرات مثبت از توسعه یک رهنگاشت فناوری را این گونه شرح می دهد:
رهنگاشت فناوری به پیش بینی تکنولوژی هایی که در بازار های آینده مهم اند ، کمک می کند .نمودار خط سیر استراتژیک برای تجاری سازی فناوری های مناسب،هدایت صنعت برای ساخت بسیاری از فرصت های جدید بازار ،هدایت به سوی تصمیم گیری R&D ،ایجاد همکاری های جدید و فراهم کردن ورودی قطعی برای سیاست دولت می باشد.

رهنگاشت فناوری برای همه نوع و در همه ی بخش هایی از تکنولوژی می توانند به کار گرفته شوند و در واقع یک ابزار ارتباطی کارا برای اهداف نهایی می سازد و مسیر دستیابی به این اهداف را تماما روشن می کند.
رهنگاشت فناوری یک لینک مهم بین تصمیمات سرمایه گذاری فناوری و برنامه ریزی کسب و کار را ارائه می دهند؛هم چنین به ارائه ی یک نوع رویکرد ساختار یافته برای نگاشت تکامل و توسعه ی سیستم های پیچیده می پردازد.
مطالعه در مورد شرکت های تولیدیUK در سال2001 نشان داد که در آن زمان 10% از شرکت های متوسط تا بزرگ ،رهنگاشت فناوری را به اجرا در آورده بودند 80% از این شرکت ها از این روش بیش از یک بار و یا به طور مداوم استفاده می کردند. در سال های 2000 تا 2010 در سراسر جهان افزایش مهمی در به کار گیری از روش رهنگاشت فناوری در بخش های مختلف مانند شرکت ها،سازمان ها،شرکا و دولت ها و صنعت وجود داشته است. در بین انواع نقشه راه های مختلف بر اساس مطالعه سال 2004 تا 2005 نقشه راه فناوری بیشترین تکرار را داشته از حدود 52000 تا 168000 مورد و پس از آن نقشه راه محصول از حدود 26000 تا 120000 مورد دارای بالاترین تکرار بوده است.

انواع ره نگاشت فناوری :
ره‌نگاشت فناوری می‌تواند از نظر هدف و قالب، در انواع مختلفی دسته‌بندی شود.

مزایای نقشه راه:
محققان بسیاری در تلاش بوده اند تا مزایای رهنگاشت فناوری را بیان کنند آن ها ادعا می کنند که نقشه راه می تواند به ایجاد وفاق و اجماع میان تصمیم گیران در مورد مجموعه نیاز های علم و فناوری کمک کنند.آن هم چنین مکانیزم تصمیم گیری برای اجرای نوآوری های در نظر گرفته شده در مناطق هدف را فراهم می کند. پیچیدگی تصمیم گیری و سرعت پیاده سازی را کاهش می دهد،در این صورت می توان به صورت منطقی در سیستم های جدید و موجود سرمایه گذاری مستقیم کرد.
نقشه راه چارچوبی به منظور تسهیل برنامه ریزی و هماهنگی پیشرفت های علم و فناوری در همه سطوح ارئه میدهد:
درون یک سازمان یا شرکت،در سرتاسر یک بخش یا صنعت،حتی در سطوح بین صنعتی،ملی ویا بین المللی.
به طور کلی مزیت عمده رهنگاشت فناوریها ،گردآوری اطلاعات برای ارتقا تصمیمات سرمایه گذاری در حوزه ی علم و فناوری می باشد. کپل Kappel [1998] معتقد است،فرایند ره نگاشت سازی نه تنها تصمیمات مجزای آگاهانه تری خلق می کند بلکه باعث هم راستایی بیشتر با تصمیم گیری های سازمانی می شود.
در کل نقشه راه موارد زیر را فراهم می کند :

نظم دادن به منابع ،نیروها،دیدگاه ها، نیازها،و....
هماهنگی بین بخش های مختلف سازمان
یافتن بهترین پاسخ برای رفع نیاز ها و تحقق اهداف
ارتقا فرایند تصمیم گیری در سازمان به دلیل ایجاد اجماع نسبی در صاحب نظران
کاهش مخاطرات
تعیین اقدامات در برهه های زمانی پیش روی سازمان
نشان دادن گام های لازم برای تحقق آینده ی مطلوب

تکامل نقشه راه فناوری:
از 1970 تا کنون ، رهنگاشت فناوری به طور مهمی به عنوان فرایند در انواع مختلفی از سازمان ها برای بخش های مختلف، اهداف مختلف و مخاطبان مختلف به کار گرفته می شوند .
مزایای زیادی برای گسترش حوزه ی فرایند رهنگاشت فناوری از سازمان های واحد به کنسرسیوم Consortia سازمان ها و حتی تمام بخش های صنایع وجود دارد که یک پیش ران اصلی برای تکامل رهنگاشت فناوری می باشد.
اهمیت منفعت توسعه ی رهنگاشت فناوری در میان بخش های صنعت و ذینفعان متنوع مانند دانشگاه و صنعت شامل تشویق به همکاری ،مبادله دانش،شبکه سازی های پایدار و بهره برداری کارا تر از منابع کمیاب می باشند. تمایز بین رهنگاشت فناوری های سنتی و رهنگاشت فناوری های چند سازمانی توسط فال (Phaal) و همکارانش تنظیم شده است و بین رویکرد رهنگاشت فناوری به کار گرفته شده در سطح شرکت و در سطح بخشی تمایز قائل می شود. ویژگی های کلیدی بیشتری به طور هم زمان در رهنگاشت فناوری سازمان های چند گانه ای که هدفشان توسعه ی نقشه راه به صورت مشترک در سازمان های مختلف است وجود دارند. در حالی که انواع جدیدی از رهنگاشت فناوری در حال ظهورند و به رهنگاشت فناوری های سنتی مانند فرایند رهنگاشت فناوری اضافه می شوند ،تکامل می یابند وتوسط سازمان های مختلف برای اهداف مختلف به کار گرفته می شوند ، بااین حال هنوز هم رهنگاشت فناوری سنتی تک سازمانی به عنوان ابزار برنامه ریزی استراتژیک در سرتاسر جهان به صورت وسیع استفاده می شوند.در تکاملی از رهنگاشت فناوری سنتی به چند سازمانی ، رهنگاشت فناوری تک سازمانی هم پیشران ها وهم اهدافشان را استنتاج می کنند.
عوامل موفقیت برای رهنگاشت فناوری چند سازمانی متمایز از رهنگاشت فناوری سنتی هستند ومعیارهای جدیدی برای ارزیابی سطح موفقیت نیاز دارند .
1. Jeffrey H, Sedgwick J, Robinson Ch. Technology roadmaps: An evaluation of their success in the renewable energy sector. Technological Forecasting & Social Change. 2013; 80: 1015–1027 2. Lee JH, Phaal R, Lee Ch. An empirical analysis of the determinants of technology roadmap utilization. R&D Management. 2011; 41, 5:485-508
3. Phaal R, J.P. Farrukh CR, D R.Probert. Technology roadmapping—A planning framework for evolution and revolution. Technological Forecasting & Social Change. 2004; 71: 5–26

 

تهیه و تنظیم : رصدخانه علم وفناوری شاخص پژوه



انتشارات

نشریه علمی آموزشی آینده پژوهی

 

 

مجله علمی تخصصی 

1

اخبار
تماس با ما

اصفهان  - پژوهشگاه شاخص پژوه

فکس: 37932608-031
تلفن: 36701031-031

جهت ارسال نظرات، انتقادات و پیشنهادات با شماره 09129313828 تماس حاصل فرمائید.

Email address: info@spstino.com

 


دوستان ما