• - مشکلات موجود کشور با تکيه بر علم و پژوهش قابل حل است . مقام معظّم رهبري مدظله‌العالی
  • - دستيابي به قله‌هاي رفيع علم و رسيدن به جايگاه اولي علم جهان آرماني تحقيق‌يافتني است. مقام معظّم رهبري مدظله‌العالی
  • ـ علم‌گرايي‌ و علم‌محوري بايد در همه بخش‌ها گفتمان مسلط جامعه شود. مقام معظّم رهبري مدظله‌العالی
  • - فضاي عمومي کشور بايد فضاي ترويج، توليد، گسترش علم، تحقيق و پرورش عالم و محقق باشد. مقام معظّم رهبري مدظله‌العالی
  • هنر ما معماری آینده مطلوب شماست
  • آینده هم اکنون است
  • هر چه آينده پيش بيني ناپذير تر ، آينده پژوهي ضروري تر
  • ما مخالفان سر سخت پیش بینی آینده هستیم/ما سازنده گان آینده هستیم
1
نظریه آشوب (Chaos Theory)

تا چندی قبل اندیشمندان جهان را مجموعه ای از سیستم هایی تصور می کردند که مطابق با قوانین جبری طبیعت ، به طریقی مشخص و قابل پیش بینی و خطی ، در حال حرکت هستند . اما امروزه به دلیل پی بردن به وجود عدم قطعیت ها در جهان متلاطم و آشوبناک پیرامون، آنان بر نقش خلاقانه بی نظمی و آشوب تاکید کرده و جهان را مجموعه ای از سیستم هایی میدانند که به شیوه های خود سازمان ده و غیرخطی عمل می نمایند و این نظریه را به عنوان سومین انقلاب علمی عصر حاضر در نظر میگیرند.

Chaos در لغت به معني درهم ريختگي ؛ آشفتگي وبي نظمي است. اين واژه به معني فقدان هرگونه ساختار يا نظم است ومعمولا درمحاورات روزمره جنبه منفی آن که نشانه بي نظمي وسازمان نيافتگي است در ذهن تداعی می گردد. اما امروزه با پيدايش نگرش جديد، از بي نظمي تحت عنوان وجود جنبه هاي غيرقابل پيش بيني واتفاقي درپديده هاي پويا كه ويژگي های خاص خود را دارا هستند ، یاد می شود .در واقع بي نظمي و آشوب نوعي نظم دربي نظمي است. بي نظم از آن رو كه نتایج آن غير قابل پیش بيني است ومنظم بدان جهت كه از نوعي قطعيت برخوردارست.

از ادوارد نورتون لورنز استاد هواشناسی دانشگاه MIT به عنوان مطرح ترین فردی که در سال 1963 آزمایش خود را در این زمینه به يک علم تبديل نموده وسپس آن را درحيطه تمام علوم ومباحث تجربي ؛ رياضي ؛ رفتاري ؛ مديريتي واجتماعي واردکرده و اساس تغييرات بنيادي درعلوم به ويژه هواشناسي ؛ نجوم ؛ مکانيک ؛ فيزيک ؛رياضي ؛ زيست شناسي ؛ اقتصاد و مديريت را فراهم آورده است ، یاد می گردد. وی در تحقیقات خود پس از بررسی رابطه بین ورودی و خروجی معادلات ، با شگفتی به این نتیجه رسید که یک تغییر جزیی در شرایط اولیه معادلات پیش بینی کننده وضع جوی منجر به نوسانات در پاسخ سیستم و تغییرات شدید در نتایج حاصل از آنها میگردد .

ویژگی های نظریه آشوب عبارتند از:

1 - اثر پروانه ای (Butterfly Effect)
اثر پرونه ای اين نظریه نشان دهنده این امر است كه يك تغيير جزئی در ابتدا منجر به يك دگرگونی بسيار بزرگ در پايان كار خواهد شد. همانگونه که لورنز می نویسد؛ اگر پروانه ای در " پكن " پر بزند ممكن است بر اثر اين پرزدن ابری حرکت کرده و در نيويورك طوفانی ايجاد شود . در واقع باید به اتفاقات دقت کرد تا بتوان اثرات پروانه ای را شناسایی کرد.

2- خود همانندی (self-similarity)
در نظریه آشوب؛ نوعی شباهت بين اجزاء وكل قابل تشخیص است. بدين ترتيب كه هر جزئی از الگو همانند و مشابه كل می باشند. این خاصيت را در مبحث جهان هولوگرافيك نیزمی توان مشاهده کرد. در معادلات آشوبی ، الگوهای ترسیمی ، نشانگر نوعی شباهت بین اجزا و کل می باشند.

3- سازگاری پویا (dynamic adaptation )
سيستمهای بی نظم در ارتباط با محيطشان مانند موجودات زنده عمل می كنند ونوعی تطابق و سازگاری پويا بين خود ومحيط پيرامونشان ايجاد مي كنند. از ویژگی های این سیستم خود کنترلی ، هم افزایی اجزا ، عناصر خود یاد گیرنده، انعطاف پذیری سیستم است .

4- جاذبه های عجیب (strange attractors )
جاذبه های عجیب در همه جا حضور دارند ، همه آنچه را که ما در نظر اول بی نظم وآشوبناک می یابیم در دراز مدت و با تکرار ، الگویی منظم از خود نشان می دهند . جاذبه های عجیب از الگویی پیروی می کنند که این الگو به آنان معنی و مفهوم می بخشند . خلاصه آنکه آشوبناک بودن روندها همه خبر از نظمی پنهان و کشف نشده می دهند. در واقع تغييرات شديد، رفتارهای نا منظم، دگرگونی های غير قابل پيش بينی،حركت های بحرانی،همه و همه سرانجام به الگويی ختم می شوند كه يافتن آن هنر مديريت است، تا بدان وسيله نوعی پيش بينی پذيری ميسر گردد. مديريت آينده نيازمند يافتن جاذبه های عجیبی است كه اين نظم غايی را آشكار سازد. بدون آگاهی از اين نظم به هيچگونه تبيين و پيش بينی درستی از وقايع پيچيده ي امروز نمی توان دست يافت. خلاصه آن كه آشوبناك بودن رفتارها و حركات پديده های مختلف اعم از فيزيكی درانسان يا سازمان، همه خبر از نظمی غايی مي دهند. آشوبناك بودن، تصادفی بودن نيست بلكه نظمی در درون بی نظمی ها است. هنر مدير يافتن اين نظم از درون بی نظمی ها به منظور تحقق اهداف است .

منابع و ماخذ
- مهدی الوانی. حسن دانایی فرد. (1384) . تئوری نظم در بی نظمی و مدیریت. تهران. انتشارات صفار.
- Hossein Mohammadsharifha. (2012). Making scientific topics simpler: a web site for learning chaos. Procedia - Social and Behavioral Sciences.Elsevier.
- Bilotta, E., Cupellini, E., Pantano, P. & Rizzuti, C. (2007d).Evolutionary methods for melodic sequences generation from non-linear dynamic systems. Proc. Evo-MusArt 2007, (LNCS, Springer Verlag,Heidelberg), 585- 592.
- Bilotta, E., Gervasi, S. & Pantano, P. (2005).Reading complexity in Chua oscillator through music. Part I: A new way of understanding chaos. Int. J. Bifurcation and Chaos, 15, 253 -382.
- Ott, Edward (2002). Chaos in Dynamical Systems. Cambridge. University Press New, York.
 

تهیه و تنظیم : رصدخانه علم وفناوری شاخص پژوه



انتشارات

نشریه علمی آموزشی آینده پژوهی

 

 

فصلنامه علمی تخصصی

   

1